Voor het reinigen van landbouwmachines is een olieafscheider onder het Besluit activiteiten leefomgeving niet verplicht. Die activiteit valt onder paragraaf 4.90 en die vraagt er niet om. De plicht ontstaat pas als op dezelfde plaat ook wordt getankt of onderhouden. Boven 25.000 liter brandstof per jaar zijn een slibvangput en olieafscheider wel verplicht.
Het korte antwoord
Het uitwendig reinigen van voertuigen en werktuigen voor agrarische activiteiten valt onder paragraaf 4.90 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Die paragraaf schrijft geen slibvangput en geen olieafscheider voor. Het Informatiepunt Leefomgeving sluit agrarische reiniging bovendien uitdrukkelijk uit van paragraaf 4.44, de paragraaf over de wasstraat en wasplaats waar die eis wel in staat.
Kijkt u naar de twaalf Bal-paragrafen waarin een slibvangput en olieafscheider aan de orde komen, dan staat 4.90 daar niet tussen. Dat is geen omissie maar een keuze van de wetgever. Voor het wassen van agrarische voertuigen zijn de lozingseisen voor olie en onopgeloste bestanddelen die het oude Activiteitenbesluit kende, niet overgenomen.
Waarom bijna alles wat u hierover leest verouderd is
Het Activiteitenbesluit milieubeheer is met de Omgevingswet vervallen. Veel adviespagina s, brancheteksten en zelfs beleidsstukken van overheden verwijzen er nog naar. Wie op die basis adviseert, komt uit op eisen die niet meer bestaan.
Het duidelijkste voorbeeld is de eis dat een zuiveringsvoorziening ten minste 95 procent van de gewasbeschermingsmiddelen moest verwijderen. Die eis is vervangen door iets strengers en eenvoudigers: zuiveren zonder restlozing. Er is geen overgangsrecht opgenomen, dus dat geldt sinds de inwerkingtreding van het Bal direct.
Waar de verplichting dan wel vandaan komt
Op een boerenerf is de wasplaats zelden alleen een wasplaats. Juist de activiteiten eromheen brengen wel een plicht mee. Dit zijn de paragrafen die op dezelfde betonplaat kunnen gelden.
| Wat er gebeurt | Paragraaf | Slibvangput en olieafscheider |
|---|---|---|
| Landbouwmachines reinigen | 4.90 | Niet voorgeschreven |
| Tanken tot 25.000 liter per jaar | 4.39 | Alternatief voor de grens van 20 mg/l |
| Tanken boven 25.000 liter per jaar | 4.40 | Verplicht bij lozing op het vuilwaterriool |
| Onderhouden en repareren van voertuigen of werktuigen | 4.22 | Verplicht als de grens van 20 mg/l niet wordt gehaald |
| Wassen van voertuigen buiten de agrarische activiteit | 4.44 | Verplicht bij lozing op het vuilwaterriool |
De vraag is dus niet of u als agrarisch ondernemer een olieafscheider moet hebben. De vraag is wat er allemaal op die plaat gebeurt. Wordt er getankt en gesleuteld op dezelfde verharding waarop u wast, dan is het antwoord in de praktijk vrijwel altijd ja.
Daarnaast kan het bevoegd gezag via een maatwerkvoorschrift of via het omgevingsplan of de waterschapsverordening alsnog een voorziening eisen. Dat gebeurt niet standaard, maar het kan.
Gewasbeschermingsmiddelen: hier doet een olieafscheider niets
Voor waswater van machines waarmee gewasbeschermingsmiddelen zijn toegepast schrijft het Bal een heel andere route voor. Het water wordt opgevangen en gezuiverd zodat er geen afvalwater wordt geloosd, of het wordt verspreid over de landbouwgronden waar de middelen zijn gebruikt.
Een olieafscheider is daar ongeschikt voor, en het is belangrijk te begrijpen waarom. Een afscheider werkt op dichtheidsverschil: lichte minerale olie drijft op, zware deeltjes bezinken. Gewasbeschermingsmiddelen zitten opgelost of geemulgeerd in de waterfase en hebben geen bruikbaar dichtheidsverschil. Ze gaan er ongehinderd doorheen, en er wordt niets afgebroken of vastgelegd.
Sterker nog, de slibvangput kan hier averechts werken. Het slib geeft middelen na aan later, schoner water dat er doorheen loopt. Loopt op uw erf zowel water met als water zonder gewasbeschermingsmiddelen, dan horen die stromen gescheiden te blijven.
De systemen die het wel doen werken op verdamping of op microbiele afbraak. Denk aan een biofilter, een fytobak of een verdampingsbak. De capaciteit ligt in de orde van tweeeneenhalf tot vier kubieke meter afvalwater per module per jaar, en modules zijn te stapelen. Een vuistregel uit de praktijk: een uur schoonmaken met een hogedrukreiniger levert ongeveer een kubieke meter afvalwater op.
Wat er fysiek moet staan
Voor machines waarmee gewasbeschermingsmiddelen zijn gebruikt is een aaneengesloten bodemvoorziening verplicht: een vloer, verharding of constructie waarvan de naden zijn gedicht zodat er niets naar de bodem lekt. Dat is bewust lichter dan een vloeistofdichte vloer, omdat het om verdunde middelen gaat. Een vloeistofdichte vloer met zesjaarlijkse keuring komt pas in beeld bij grootschalig tanken.
Verder gelden er drie dingen die vaak worden vergeten. Er mag geen directe afvoer van afvalwater of hemelwater naar oppervlaktewater zijn, ook niet bij een wasplaats die er al jaren ligt. De activiteit meldt u minstens vier weken voordat u begint. En er hoort een tekening te zijn waarop staat welk water waar wordt geloosd en waar de lozingsroutes uitkomen.
Bij een wasplaats zonder overkapping hoort een twee- of driewegklep, zodat u regenwater en waswater langs verschillende routes kunt sturen. Zorg dat voor iedereen duidelijk is welke stand bij welke activiteit hoort. Gaat het hemelwater wel door de voorziening heen, dan telt die hoeveelheid mee bij het berekenen van de capaciteit.
Wat wij doen
Wij beoordelen het erf als geheel in plaats van een enkele activiteit. Hoeveel brandstof gaat er per jaar door, wordt er onderhouden, komen er machines met gewasbeschermingsmiddelen op dezelfde plaat, en waar gaat het water naartoe. Daaruit volgt of u iets nodig heeft, en zo ja welke maat en klasse.
Als het antwoord is dat u niets nodig heeft, hoort u dat. Wij verkopen zelf geen afscheiders en hebben geen belang bij een voorziening die geen enkele regel van u vraagt.
